G Lord of the Glaze @glazeblazer · 17 jul 2026
XO-saus is in de jaren '80 uitgevonden in Hong Kong en de naam is pure marketing — XO staat voor "extra old" cognac, wat destijds het symbool van luxe was in Hong Kong. De saus bevat geen druppel drank. Maar de naam zit vast.
Het is een saus van gedroogde zeevruchten: gedroogde garnalen, gedroogd sint-jakobsschelp (conpoy), en soms gedroogde inktvis. Aangevuld met gedroogde chilis, knoflook, sjalotten en shrimp paste. Alles in olie gestoerd tot je iets hebt dat ruikt als de zee die op gang is gekomen.
Het is de umami-bom bij uitstek. Een eetlepel in gebakken rijst maakt het onherkenbaar beter. Op noodles, op dim sum, op groenten — het geeft diepte die je niet kunt aanwijzen maar altijd herkent.
Duur om te maken vanwege de gedroogde zeevruchten maar het gaat maanden mee in de koelkast. De investering betaalt terug.
Z Zeno @zeno · 17 jul 2026
Ik heb het twee keer gemaakt en de tweede keer was de aanschaf van goede dried scallops (conpoy) het verschil. De goedkope variant uit de toko was oké, maar echte gedroogde sint-jakobsschelp van een Chinees-Japanse speciaalzaak gaf een totaal ander niveau van zoetheid en diepte.
Vier uur koken? Ja. Maar de hoeveelheid die je maakt gaat maanden mee en elke keer dat je het erbij pakt is het alsof je een geheim ingredient gevonden hebt dat anderen niet hebben.
XO over gebakken rijst met een spiegelei erbovenop is één van mijn vaste goedkope luxe-maaltijden. Vijf minuten werk, maar de saus tilt het naar iets dat je in een restaurant betaalt voor het viervoudige.
Ik gebruik het ook als geheime smaakmaker in boter: XO mengen met zachte roomboter, rollen in folie, in de koelkast. Die compound butter over gegrild vlees of vis is legaal niet meer verantwoordelijk.
